Kenneth De Beckker
Kenneth De Beckker
Onderzoeker aan de Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen KU Leuven
Financiële educatie hangt nauw samen met de opvoeding en de omgeving waarin een kind opgroeit. Kinderen krijgen van thuis uit waarden mee rond het omgaan met geld die vaak bepalend zijn bij financiële beslissingen op latere leeftijd. Daarnaast speelt ook financiële educatie in het onderwijs een belangrijke rol bij de omgang met geld. We kunnen dan ook alleen maar toejuichen dat vanaf dit schooljaar het bereiken van een basisniveau financiële geletterdheid deel uitmaakt van de eindtermen van de eerste graad in het middelbaar onderwijs. De aandacht voor financiële educatie neemt dus alleen maar toe en ook bij vele ouders leeft de vraag hoe ze financiële educatie voor hun kinderen in de praktijk kunnen brengen.
Belang van wisselwerking tussen ouders en onderwijs

Uit onderzoek blijkt dat financiële attitudes op heel jonge leeftijd gevormd worden. Vandaar dat het belangrijk is dat er voldoende wisselwerking is tussen ouders en onderwijs. Het eerste aanspreekpunt in het opvoeden, blijven de ouders, kinderen leren van hen de basisattitudes. In tweede instantie is er het onderwijs, waar de verdere vorming van kind gebeurt. Het onderwijs is ook van belang om sociale ongelijkheid te corrigeren. Socio-economische en immigratie-achtergrond spelen een grote rol bij het verwerven van financiële geletterdheid. Financiële educatie op school probeert dit te doorbreken. Het is daarom belangrijk om daar zo jong mogelijk mee te starten, zeker vanaf het basisonderwijs. Als we pas starten in het middelbaar onderwijs is het verschil al vrij groot en wordt het moeilijk om die verschillen te corrigeren.

Praten over geld, loont

Ouders hebben nog altijd schroom als ze over geld moeten praten met hun kinderen. Nochtans is communiceren over geld met kinderen ontzettend belangrijk. Uit onderzoek bij 15-jarigen is gebleken dat bij jongeren die met hun ouders frequenter over geld praten, de score voor financiële geletterdheid significant hoger ligt. Daarom zijn er extra stimulansen nodig om ouders met hun kinderen te laten praten over geld.

Kinderen leren het niet om keuzes te maken

Kinderen hebben verlangens, vele verlangens. Dan is het belangrijk als ouder om aan te geven dat je een verlangen niet zomaar kan invullen. Dat je hier moeite moet voor doen. Het is een manier om hen kennis te laten maken met sparen.

We mogen niet blind zijn voor het feit dat onze maatschappij verandert. Zo zijn er de nieuw-samengestelde gezinnen, die groter zijn. Er zijn meer grootouders die een rol spelen. Waardoor kinderen meer en meer cadeaus krijgen. De verlangens zijn er niet meer echt, ze worden meteen ingevuld. Dit kan nefaste gevolgen hebben op latere leeftijd. Wanneer kinderen ervan uit gaan, dat alles kan en alles mag, zijn ze niet gewend keuzes te moeten maken. Als ze dan op eigen benen staan en wél keuzes moeten maken, ligt dit moeilijk. Ze hebben nooit geleerd om te sparen, te budgetteren.

Vandaar dat het belangrijk is om kinderen zakgeld te geven. Zo leren ze omgaan met geld. Ze zien ook dat wanneer ze onbezonnen uitgaven doen, het plots op is… En dat ze dus zuinig moeten zijn en dus ja, sparen.

Spaarkampioenen?

Wat sparen betreft… zijn wij Belgen eigenlijk spaarkampioenen. Dat is ons meegegeven vanuit onze cultuur. Uit onderzoek van Wikifin blijkt dat 67% van de Belgen spaart. In de eerste plaats wordt er daarbij gekeken naar het spaarboekje:74% van de spaarders geven aan geld opzij te zetten op een spaarrekening. Daarnaast zien we dat 16% belegt in een beleggingsfonds en maar 3% in aandelen.

Ik weet nog dat ik als kind centjes spaarde in mijn spaarpot. Als ik genoeg gespaard had gingen we naar de bank om deze op mijn spaarboekje te zetten. Voor mij was dit als kind een duidelijk gegeven: je spaart geld op een spaarrekening voor later. Voor vele Belgen is dat nog steeds de opvoeding die ze van hun ouders krijgen. Op zich is hier niets mis mee, al vergeten ze wat de eigenlijke bedoeling is van een spaarrekening: geld opzij zeten als buffer of voor korte-termijn investeringen. De flexibiliteit in termen van opvraagbaarheid van het gespaarde geld uit zich dan ook in extreem lage rentevoeten die lang niet voldoende zijn om de inflatie te compenseren. Kinderen leren echter niet genoeg wat sparen voor de echt lange termijn is. Wat gaan we doen tegen ons pensioen? Voor een kind is dit uiteraard heel abstract en vooral ver weg.
Het is belangrijk om een visie op te stellen op langere termijn. We moeten kinderen bewust maken dat naast het zakgeld dat ze krijgen, dat dient om noden op korte termijn in te vullen, het van belang is om te voorzien in noden op langere termijn. Door samen met hen te bekijken wat het verschil is tussen sparen en beleggen.

Als je de kennis verhoogt, dan volgt ook het vertrouwen

Vertrouwen en kennis gaan samen. Als je de kennis verhoogt, dan volgt ook het vertrouwen. Niet alleen gaan mensen met meer kennis betere financiële beslissingen nemen, ze zullen ook kritischer zijn en gemakkelijker vragen stellen. Zo zullen mensen die financieel geletterd zijn meer vertrouwen hebben om vragen stellen aan hun financieel adviseur dan wie niet over die kennis beschikt. Een lagere financiële kennis leidt dus tot een vicieuze cirkel: doordat men er niet veel van af weet, durft men geen vragen te stellen en komt men dus ook niet meer te weten. Er is nood aan financiële educatie zodat iedereen over een zekere basis beschikt om dit in zijn latere leven te kunnen toepassen.

Kortom

Financiële educatie in de eerste graad van het middelbaar onderwijs is een goede zaak maar onvoldoende. Ouders zullen zelf aan de slag moeten om hun kinderen financieel op te voeden tot weerbare, geïnformeerde consumenten. Daar kan je als ouder niet vroeg genoeg mee beginnen. De meeste ouders kunnen hiervoor wel wat ondersteuning gebruiken. Wikifin en private initiatieven zoals Yongo kunnen hier zeker bij helpen.

Recente artikels

Hoe maak je een kind van 6 tot 12 jaar vertrouwd met geld en sparen?
Meer lezen?
Onze redactie
5 spellen om vertrouwd te raken met geld
Meer lezen?
Onze redactie
Wanneer beginnen praten over geld met je kind?
Meer lezen?
Marijke Bisschop


Met het innovatieve spaar- en beleggingsplatform van Yongo investeer je in de toekomst van jouw kinderen.

Klantendienst +32 (0)2 664 03 80
Wij zijn beschikbaar
Ma-Vr : van 08u tot 18u

Contact Faq